WOŁKOWYSK

W roku 1939 znajdował się w II Rzeczypospolitej w województwie białostockim  w powiecie wołkowyskim. W okresie międzywojennym w mieście funkcjonowały: zakład odlewniczy, 2 cegielnie i 2 tartaki, kościoły cerkwie ( między innymi cerkiew pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła) i synagogi (7 budowli sakralnych). Obok miasta założono fabrykę cementu uważaną za największą w regionie. Miasto liczyło około ponad 10 tysięcy ludzi. Mieszkali w nim Polacy, Białorusini i Żydzi. Takie miasto mógł widzieć we wrześniu 1939 roku major Dobrzański[1].

Wielu żołnierzy, oficerów i podoficerów służących później w OWWP majora Hubala w pierwszych dniach wojny stacjonowała w Wołkowysku. W tym czasie napływało do 3 Pułku Strzelców Konnych imienia Stefana Czarnieckiego[2] wielu rezerwistów.  Pierwsi rezerwiści pojawili się około 4 września. W związku z tym postanowiono utworzyć z tych nadwyżek rezerwową Brygadę Kawalerii „Wołkowysk” dowodzoną przez pułkownika Edmunda Hełduta-Tarnasiewicza. Była ona częścią liczącego ponad 2000 żołnierzy Zgrupowania Kawalerii generała brygady Wacława Przeździeckiego[3].  W skład brygady wchodziły następujące pułki:

- 101 Rezerwowy Pułk Ułanów pod dowództwem podpułkownika Stanisława Żukowskiego

- 110 Rezerwowy Pułk Ułanów pod dowództwem podpułkownika Jerzego Dąbrowskiego

- 102 Rezerwowy Pułk Ułanów pod dowództwem majora Jerzego Florkowskiego.

11 września 1939 roku 110 Rezerwowy Pułk Ułanów został przeniesiony do Wołkowyska[4], gdzie kontynuował szkolenie. Było to związane z szybkimi postępami wojsk niemieckich Dzień później zastępcą dowódcy został major Dobrzański.  Prawdopodobnie 12 września Pułk osiągnął stan etatowy, natomiast gorzej sprawa wyglądała z uzbrojeniem i wyposażeniem. 14 września został włączony w skład Rezerwowej Brygady Kawalerii. Gdy wszystko było na ukończeniu przyszedł rozkaz wymarszu, który szybko cofnięto. Było to związane z wkroczeniem 17 września na wschodnie tereny Armii Czerwonej[5]. Tam między innymi przebywali porucznik  rezerwy Franciszek Karpiński, wachmistrz Józef Alicki i rotmistrz Stanisław Sołtykiewicz.

Od 17 września 1939 roku miasto znalazło się pod okupacją sowiecką. 1 listopada zostało włączone do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Od stycznia 1940 roku został stolicą rejonu w obwodzie białostockim. W latach 1941 – 1944 był okupowany przez Niemców i włączony do okręgu Białystok. W latach wojny działały różne partyzantki, które między sobą rywalizowały: AK, partyzanci sowieccy i Wołkowyska Regionalna Organizacja Antyfaszystowska. 14 lipca 1944 roku został zajęty przez wojska 2 Frontu Białoruskiego w trakcie operacji białostockiej. Po wojnie znalazł się w ZSRR a dziś w Republice Białoruś[6].

 

W moim tekście  chciałbym przedstawić losy najważniejszych ludzi związanych z OWWP majora „Hubala”. Pomysł napisania biogramów przyszedł 11 listopada 2012 roku podczas obchodów Narodowego Święta Niepodległości. Wtedy patrząc na Szaniec w Anielinie i szarżę kawalerii naszego stowarzyszenie uświadomiłem sobie, że należało by uczcić pamięć nie tylko majora ale i jego ludzi. Byli to ludzie wielkiej wiary i miłości dla Ojczyzny, którą ukazywali w walce z wrogiem na wszystkich liniach frontu najokrutniejszej w dziejach wojny. Skupiając się na biografiach chciałbym przedstawić ich życie przed wojną, we wrześniu 1939 roku, a w końcu od rozwiązania oddziału do końca wojny i ich śmierci.